homepage_0_0

Biosecurity bewustwording

Voor de scenario’s is gekozen voor een concrete situatie, maar deze scenario’s zouden in uw organisatie mogelijk voor kunnen komen in een ander kader. Onderstaande vragen helpen om een indruk te geven of het beschreven scenario relevant is in uw organisatie.

Vragen voor uw organisatie:

  • Is de situatie herkenbaar?
  • Is het reëel dat deze situatie in uw organisatie kan voorkomen, mogelijk binnen een ander kader?
  • Wat zijn de kwetsbaarheden in deze situatie?
  • Wat zijn de mogelijke gevolgen van deze situatie?
  • Welke maatregelen kunnen worden genomen om het scenario te voorkomen?
  1. 1

    Veiligheidsinstructies

    Een medewerker krijgt een nieuwe mobiele telefoon, waarop een app wordt geïnstalleerd zodat werk-email kan worden gelezen, ook buiten werktijd. Bij de levering van de telefoon/ laptop wordt geen informatie verstrekt over veilig gebruik maken van programma’s zoals internet, Whatsapp en iCloud.

    Bewustwording_scenario_1_CMS

    Het is essentieel dat medewerkers zich bewust zijn van mogelijke veiligheidsrisico’s bij het gebruik van een mobiele telefoon/laptop met toegang tot internet. Daarom is het goed dat er aandacht wordt besteed aan veilig werken wanneer een medewerker nieuwe apparatuur krijgt, waarbij onder andere gelet wordt op het aspect informatiebeveiliging (open Wi-Fi verbindingen, opslag en transport van gevoelige informatie, Whatsapp en iCloud). In het algemeen geldt dat medewerkers op de hoogte moeten worden gebracht van ICT gebruik in de organisatie.

    Andere relevante pijler: informatiebeveiliging

    • Gevoelige informatie kan toegankelijk worden voor onbevoegden.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  2. 2

    Afwezigheid bij biosecurity trainingen

    Binnen uw organisatie wordt drie keer per jaar een half uur besteed om biosecurity onder de aandacht te brengen. Een medewerker heeft afgelopen jaren geen enkele bijeenkomst bijgewoond, terwijl deze wel in het hoogrisico laboratorium werkzaam is.

    Bewustwording_scenario_2_CMS

    De organisatie zorgt dat alle relevante biosecurity informatie in relatie tot de activiteiten wordt gecommuniceerd met de medewerkers. De communicatie moet de medewerkers wel bereiken, zodat de boodschap ook daadwerkelijk is overgebracht. Door het verplicht stellen van biosecurity trainingen, of het integreren van biosecurityaspecten binnen bestaande verplichte trainingen, kan deelname worden gegarandeerd. Wanneer deelname ook wordt geregistreerd kan worden gecontroleerd of iedereen een training heeft gevolgd.

    Andere relevante pijler: personeelsbeveiliging

    • Niet alleen kunnen ongetrainde werknemers een risico vormen voor de veiligheid op het lab, het afwezig zijn bij trainingen of (inhoudelijke) werkoverleggen zou ook kunnen duiden op problemen die het functioneren van de werknemer kunnen belemmeren.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  3. 3

    Vreemde situatie

    Tijdens je werk in het BSL3 laboratorium merk je dat de instellingen van een apparaat niet goed staan. Wanneer je dit naderhand meldt dit bij de biologischeveiligheidsfunctionaris (BVF) blijkt bij nadere inspectie meer niet in orde op het lab: sommige materialen liggen op de verkeerde plaats en de intekenlijst is recentelijk niet ingevuld.

    Bewustwording_scenario_3_CMS_0

    Het is belangrijk om ongewone situaties in hoogrisico ruimtes te melden aan de biologische veiligheidsfunctionaris. Hoewel het mogelijk is dat onopzettelijk verkeerd gehandeld is, is het ook mogelijk dat er sprake is van bewust onveilig handelen.

    Andere relevante pijlers: organisatie, fysieke beveiliging

    • Als ongewone situaties niet gemeld worden, kan dit ten koste gaan van de veiligheid op hoogrisico laboratoria. Ook kan na melding pas worden uitgezocht of het een onopzettelijke fout was, of dat er sprake was van bijvoorbeeld opzet.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  4. 4

    Wie zijn dat eigenlijk?

    In de gang naast je kantoor loopt iemand langs die je niet kent. Je spreekt de persoon aan, die aangeeft in het verkeerde gebouw te zijn beland. Je vraagt naar waar of wie de persoon naar op zoek is, maar deze vertrekt al weer.

    Bewustwording_scenario_4_CMS_0

    Zeker in gebieden van de organisatie waar alleen bevoegden toegang hebben, is het belangrijk om onbekenden aan te spreken. Dit is niet iets wat medewerkers standaard meekrijgen, maar hierdoor kan je zowel bijdragen aan de veiligheidscultuur van je afdeling, alsook aan het helpen van een nieuwe collega die wellicht gewoon verdwaald was.

    • Onbevoegden kunnen zich toegang verschaffen tot gevoelige ruimten of zelfs gevoelige informatie.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  5. 5

    Follow-up na wetenschappelijke presentatie

    Op een internationale conferentie krijg je na een presentatie veel vragen over je onderzoek. De vragen gaan in eerste instantie nog over je resultaten, maar gaandeweg lijken de geïnteresseerden ook nieuwsgierig naar de veiligheidsaspecten van het laboratorium. Na de conferentie ontvang je ook nog emails met vragen over de beveiliging.

    Bewustwording_scenario_5_CMS_0

    Het is van belang om te weten welke informatie over je onderzoek of over je organisatie vertrouwelijk of gevoelig zijn. Toets bijvoorbeeld vooraf met een collega wat je wel en niet kan prijsgeven.

    • Gedetailleerde informatie over de beveiliging van je organisatie kan misbruikt worden, waardoor je organisatie kwetsbaar wordt.
    • Onderzoeksresultaten kunnen mogelijk dual-use aspecten bevatten. Het verstrekken van dergelijke gegevens kan leiden tot misbruik.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  6. 6

    Doe je wel eens alsof?

    Bij het oefenen van de procedures in het hoogrisico laboratorium, lapt een werknemer diverse veiligheidsprocedures aan haar laars. De deur blijft open staan en sleutels worden in de sloten gelaten. Na diverse klachten op het handelen, blijkt dat de collega in opdracht van de BVF de biosecurity procedures aan het testen was.

    Bewustwording_scenario_6_CMS

    De procedures voor het werk in een hoogrisico laboratorium worden regelmatig geoefend, waarbij biosafetyaspecten uitgebreid aan bod komen. Echter, om kwetsbaarheden te herkennen is het van belang om ook biosecurityaspecten mee te nemen.

    • Als de verschillende aspecten van biosecurity niet regelmatig onder de aandacht worden gebracht, kunnen er ongewenste situaties ontstaan.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?
  7. 7

    Onverwachte wetenschappelijke resultaten

    Bij het bespreken van de resultaten van een experiment, blijkt een ongevaarlijke bacteriestam ziekteverwekkende eigenschappen te hebben ontwikkelt. Deze resultaten geven nieuw inzicht in de genetische factoren die geassocieerd zijn met ziekteverwekkende eigenschappen van bacteriën, welke mogelijk kunnen leiden tot betere preventie of behandelingen van infectieziekten. Een collega merkt echter op dat deze resultaten ernstig kunnen worden misbruikt als ze in verkeerde handen vallen.

     

    Wetenschappelijk onderzoek dat kennis genereert wat kan worden misbruikt, vormt mogelijk een bedreiging voor de volksgezondheid en nationale veiligheid. Onderzoekers moeten zich ervan bewust zijn dat ook wetenschappelijke resultaten kunnen worden misbruikt. Hiermee zou rekening gehouden moeten worden bij het openbaar maken van wetenschappelijke resultaten.

    Het is belangrijk dat er toezicht is op onderzoek, om onverwachte en belangrijke bevindingen met mogelijke dual-use aspecten te kunnen identificeren. Door onderzoek te plannen en te kunnen anticiperen op ongewenste uitkomsten (bijvoorbeeld 'safe-by-design') en door resultaten te monitoren op de mogelijke negatieve impact van onverwachte resultaten, kunnen de risico's worden geminimaliseerd. Beoordeling van ‘dual use’ aspecten wordt beschreven in het rapport 'Improving Biosecurity' van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW).

    Hierin staat o.a. een lijst met experimentele uitkomsten van onderzoek die tot bezorgdheid kunnen leiden:

    • Verhoging van de schadelijke gevolgen van het agens of toxine.
    • Verstoring van de immuniteit of effectiviteit van een immunisatie tegen het agens of toxine, zonder klinische en/of agrarische rechtvaardiging
    • Het agens of toxine wordt resistent tegen klinische en/of voor de landbouw nuttige profylactische of therapeutische interventies tegen dat agens of toxine, of vergemakkelijkt hun vermogen om detectiemethoden te omzeilen.
    • Verhoogt de stabiliteit, overdraagbaarheid of het vermogen om het agens of toxine te verspreiden.
    • Verandert het gastheerbereik of tropisme van het agens of toxine.
    • Verhoogd de gevoeligheid van een gastheerpopulatie voor het agens of toxine.
    • Genereert of reconstitueert een uitgeroeid of uitgestorven agens of toxine vermeld in de bovenstaande definitie van DURC-middelen. (Https://policy.ucop.edu/doc/2500637/DURC).

    Zonder maatregelen om te evalueren kunnen wetenschappelijke resultaten worden misbruikt. Bijvoorbeeld, gevoelige informatie kan openbaar worden en daardoor het risico op ontwikkeling van niet-gewenste toepassingen vergroten.

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?

    Is dit scenario van toepassing op uw organisatie?